آموزش علائم آوایی (IPA) انگلیسی؛ چطور تلفظ را از دیکشنری بخوانیم

املای انگلیسی همیشه تلفظ را نشان نمی‌دهد. مثلاً ough در though، through، tough و cough چهار جور خوانده می‌شود. برای همین دیکشنری‌ها تلفظ هر کلمه را با الفبای آوایی بین‌المللی یا IPA می‌نویسند. وقتی این علامت‌ها را بشناسی، تلفظ هر کلمه‌ی تازه را خودت از دیکشنری می‌خوانی و دیگر به حدس یا شنیدن از دیگران وابسته نیستی.

چرا یادگیری IPA ارزشش را دارد؟

• تلفظ کلمه را دقیق می‌فهمی، نه تقریبی.
• صداهایی که در فارسی نیستند، مثل /θ/ و /w/، را از هم تشخیص می‌دهی.
• جای تکیه‌ی کلمه را می‌بینی.
• فقط حدود ۴۴ صدا در انگلیسی هست و بیشترشان شبیه حروف آشنا نوشته می‌شوند.

صامت‌ها

بیشتر صامت‌ها همان شکل حروف معمولی‌اند: /p/، /b/، /t/، /d/، /k/، /g/، /f/، /v/، /s/، /z/، /m/، /n/، /l/، /r/، /h/.

صامت‌هایی که علامت ویژه دارند:

• /θ/ — th بی‌صدا: think، three، bath
• /ð/ — th صدادار: this، mother، the
• /ʃ/ — «ش»: she، fish، nation
• /ʒ/ — «ژ»: vision، measure، usually
• /tʃ/ — «چ»: chair، watch
• /dʒ/ — «ج»: jam، age، bridge
• /ŋ/ — «نگ» تودماغی بدون g جدا: sing، long، thinking
• /j/ — «ی»: yes، you (دقت کن: /j/ صدای «ی» است، نه «ج»)
• /w/ — «و» با لب‌های گرد و بدون تماس دندان: we، water

مصوت‌های کوتاه

• /ɪ/ — ship، sit (کوتاه و شل)
• /e/ — bed، ten
• /æ/ — cat، bad (دهان بازتر از /e/)
• /ʌ/ — cup، love، money
• /ɒ/ — hot، dog (بریتانیایی؛ در آمریکایی معمولاً /ɑː/)
• /ʊ/ — book، put
• /ə/ — about، teacher، banana (صدای «شوا»)

مصوت‌های بلند

علامت ː یعنی صدا کشیده است:

• /iː/ — sheep، see
• /ɑː/ — car، father
• /ɔː/ — door، saw
• /uː/ — food، blue
• /ɜː/ — bird، work، learn

مصوت‌های مرکب (دوصدایی)

• /eɪ/ — day، rain
• /aɪ/ — my، time
• /ɔɪ/ — boy، coin
• /aʊ/ — now، house
• /əʊ/ — go، home (بریتانیایی؛ آمریکایی: /oʊ/)
• /ɪə/، /eə/، /ʊə/ — near، hair، tour (بیشتر در لهجه‌ی بریتانیایی)

شوا (/ə/): رایج‌ترین صدای انگلیسی

/ə/ صدای کوتاه و بی‌تکیه‌ای است که در هجاهای بی‌تکیه زیاد شنیده می‌شود: about (/əˈbaʊt/)، banana (/bəˈnɑːnə/)، doctor (/ˈdɒktə/). شناختن شوا کلید فهم انگلیسی گفتاری است، چون کلمه‌های کوچکی مثل to، for و a در جمله معمولاً با همین صدا ادا می‌شوند. توضیح بیشترش را در گفتار پیوسته آورده‌ایم.

علامت تکیه

• ˈ (بالا) قبل از هجای تکیه‌دار اصلی: /ˈteɪbl/ ← TA-ble
• ˌ (پایین) قبل از تکیه‌ی فرعی: /ˌedʒuˈkeɪʃn/ ← e-du-CA-tion

فارسی‌زبان‌ها معمولاً تکیه را روی هجای آخر می‌گذارند. دیدن علامت تکیه در دیکشنری بهترین راه اصلاح این عادت است. این را در اشتباه‌های رایج فارسی‌زبان‌ها هم توضیح داده‌ایم.

صداهایی که فارسی‌زبان‌ها باید بیشتر تمرین کنند

• /θ/ و /ð/ — در فارسی نیستند
• /w/ — با /v/ اشتباه می‌شود
• /ɪ/ در برابر /iː/ و /ʊ/ در برابر /uː/ — کوتاه و بلند
• /æ/ در برابر /e/ و /ʌ/
• /ə/ — فارسی‌زبان‌ها معمولاً همه‌ی مصوت‌ها را کامل ادا می‌کنند

چطور شروع کنیم؟

1. هر کلمه‌ی تازه را در یک دیکشنری زبان‌آموز ببین و هم IPA را بخوان و هم فایل صوتی را گوش بده. راهنمای دیکشنری‌ها را ببین.
2. هر هفته روی یک جفت صدای مشکل‌دار تمرکز کن، مثلاً /ɪ/ و /iː/.
3. با تکنیک شدوینگ صداها را در جمله تمرین کن.

لازم نیست همه‌ی علامت‌ها را یکجا حفظ کنی. با هر بار نگاه کردن به دیکشنری، چند تا بیشتر برایت آشنا می‌شوند و بعد از چند هفته IPA را تقریباً مثل الفبای معمولی می‌خوانی.