افعال وجهی در انگلیسی؛ can، could، may، might، must و should

افعال وجهی (Modal Verbs) فعل‌های کمکی کوچکی هستند که معنای جمله را رنگ می‌دهند: توانایی، اجازه، احتمال، اجبار یا توصیه. بدون آن‌ها نمی‌شود مؤدبانه درخواست کرد، نصیحت کرد یا احتمال را بیان کرد.

سه قاعده‌ی مشترک

1. بعد از فعل وجهی، فعل اصلی بدون to و بدون s می‌آید: She can swim. (نه can swims یا can to swim)
2. برای سوالی کردن، خود فعل وجهی جلوی فاعل می‌آید: Can you help me?
3. برای منفی کردن، not بعدش می‌آید: I can't come. / You shouldn't worry.

can و could: توانایی و درخواست

• توانایی در حال: I can speak two languages.
• توانایی در گذشته: When I was five, I could read.
• درخواست: Can you open the window? / Could you open the window? (could مؤدبانه‌تر است)
• اجازه گرفتن: Can I sit here?

may و might: احتمال و اجازه‌ی رسمی

• احتمال: It may rain later. / She might be at home. (might معمولاً احتمال کمتری را نشان می‌دهد، هرچند در محاوره تفاوتشان کم است)
• اجازه‌ی رسمی: May I come in?

must و have to: اجبار

هر دو یعنی «باید»، اما با یک تفاوت ظریف:

• must ← اجبار از طرف گوینده یا قانون نوشته‌شده: I must call my mother tonight. / Passengers must wear seatbelts.
• have to ← اجبار از بیرون: I have to wear a uniform at work.

در منفی تفاوت مهم است

• mustn't = ممنوع است: You mustn't smoke here.
• don't have to = لازم نیست: You don't have to come; it's optional.

این یکی از اشتباه‌های پرتکرار است؛ این دو معنای کاملاً متفاوتی دارند.

should: توصیه و نصیحت

• You should see a doctor.
• You shouldn't stay up so late.
• Should I take an umbrella?

ought to هم همین معنی را دارد اما رسمی‌تر و کم‌کاربردتر است.

would: درخواست مؤدبانه و موقعیت خیالی

• Would you like some tea?
• I would like a coffee, please. (مؤدبانه‌تر از I want)
• I would travel more if I had time. (در جملات شرطی بیشتر توضیح داده‌ایم)

درجه‌ی اطمینان با افعال وجهی

افعال وجهی برای حدس زدن هم به کار می‌روند:

• He must be tired; he worked all night. (تقریباً مطمئنم)
• He might be tired. (شاید)
• He can't be tired; he just woke up. (مطمئنم که نه)

درخواست مؤدبانه: از ساده تا رسمی

• Can you help me? ← دوستانه
• Could you help me? ← مؤدبانه
• Would you mind helping me? ← خیلی مؤدبانه

در محیط کاری و با غریبه‌ها، could و would بهتر از can هستند. برای جمله‌های آماده‌ی موقعیت‌های روزمره، جملات پرکاربرد مکالمه را ببین.

تمرین کوتاه

1. You ___ wear a helmet when you ride a motorbike. (اجبار قانونی)
2. It's a free event. You ___ pay.
3. ___ you pass me the salt, please?
4. You look tired. You ___ get some rest.

جواب‌ها: ۱. must ۲. don't have to ۳. Could ۴. should