ترس و خجالت از صحبت کردن به انگلیسی؛ دلیل‌ها و راه‌های عملی غلبه بر آن

خیلی از زبان‌آموزها کتاب را می‌فهمند، فیلم را تا حدی دنبال می‌کنند و در امتحان نمره‌ی خوبی می‌گیرند، اما وقتی باید انگلیسی حرف بزنند، ذهنشان خالی می‌شود. این ترس آن‌قدر رایج است که در پژوهش‌های آموزش زبان اسم خودش را دارد: اضطراب زبان خارجی (Foreign Language Anxiety). خبر خوب این است که با تمرین درست، کاملاً قابل‌کنترل است.

چرا این ترس به وجود می‌آید؟

• ترس از قضاوت شدن: نگرانیم که دیگران به لهجه یا اشتباه‌هایمان بخندند.
• کمال‌گرایی: فکر می‌کنیم تا جمله کاملاً درست نباشد، نباید بگوییم.
• تجربه‌های مدرسه: در خیلی از کلاس‌های مدرسه، اشتباه با نمره‌ی منفی همراه بود، نه با یادگیری.
• کمبود تمرین صحبت: وقتی کم صحبت کرده‌ایم، طبیعی است که سخت باشد؛ مثل هر مهارت دیگری.
• ترجمه‌ی ذهنی: وقتی جمله را اول به فارسی می‌سازیم و بعد ترجمه می‌کنیم، مکث‌ها طولانی می‌شوند و همین اضطراب را بیشتر می‌کند.

یک حقیقت مهم درباره‌ی اشتباه

انگلیسی‌زبان‌ها، و بیشتر کسانی که با تو انگلیسی صحبت می‌کنند، روی منظور تو تمرکز دارند، نه روی گرامرت. بخش بزرگی از کسانی که در دنیا انگلیسی صحبت می‌کنند خودشان انگلیسی را به‌عنوان زبان دوم یاد گرفته‌اند و لهجه دارند. لهجه یعنی زبان دیگری هم بلدی؛ چیزی برای خجالت نیست. هدف فهمیده شدن است، نه بی‌نقص بودن.

هفت قدم عملی

۱. در محیط امن شروع کن

اول با خودت صحبت کن، بعد با یک دوست، بعد در کلاس. تمرین‌های مکالمه‌ی تنهایی، مثل توصیف روزت با صدای بلند، اولین قدم بی‌خطرند.

۲. جمله‌های آماده داشته باش

بخش بزرگی از اضطراب از ندانستن «چه بگویم» می‌آید. برای موقعیت‌های رایج، مثل معرفی خودت یا شروع گفت‌وگو، جمله‌های آماده داشته باش: معرفی خود به انگلیسی و جملات پرکاربرد روزمره.

۳. عبارت‌های «وقت‌خرید» را یاد بگیر

وقتی ذهنت خالی شد، به جای سکوت این‌ها را بگو: Let me think…، That's a good question…، How can I put it…. این عبارت‌ها چند ثانیه به تو وقت می‌دهند و مکث را طبیعی می‌کنند.

۴. اگر کلمه را بلد نیستی، توصیفش کن

به جای ایستادن، دور کلمه بچرخ: «It's the thing you use to… / It's like a… but bigger». این مهارت، که به آن circumlocution می‌گویند، در گفت‌وگوی واقعی خیلی مهم‌تر از دانستن همه‌ی کلمه‌هاست.

۵. روانی را به دقت مقدم کن

در صحبت کردن، اول روان بودن را تمرین کن، حتی با چند اشتباه. دقت با زمان و بازخورد بهتر می‌شود. کسی که با چند اشتباه اما روان حرف می‌زند، معمولاً بیشتر از کسی که هر جمله را با مکث طولانی و بی‌اشتباه می‌گوید فهمیده می‌شود.

۶. کلاس با فضای حمایتی انتخاب کن

مدرس خوب اشتباه را بدون تحقیر اصلاح می‌کند و به همه فرصت صحبت می‌دهد. اگر در کلاس شلوغ خجالت می‌کشی، شروع با کلاس خصوصی کمک می‌کند در محیطی امن‌تر اعتمادبه‌نفس پیدا کنی و بعد به کلاس گروهی بروی.

۷. پیشرفتت را ببین

هر ماه یک دقیقه درباره‌ی یک موضوع ثابت صحبت کن و صدایت را ضبط کن. وقتی ضبط ماه اول را با ماه سوم مقایسه کنی، پیشرفتت را می‌شنوی، و همین بهترین داروی اضطراب است.

یک تمرین برای همین امروز

یک موضوع ساده انتخاب کن، مثلاً غذای مورد علاقه‌ات، و فقط ۶۰ ثانیه درباره‌اش صحبت کن و ضبط کن. اشتباه‌ها را نشمار؛ فقط ببین چقدر توانستی بدون توقف حرف بزنی. فردا دوباره همین کار را بکن. ترس از صحبت کردن با «صحبت کردن» کم می‌شود، نه با منتظر ماندن برای روزی که آماده باشی.