آیا یادگیری زبان دوم، فارسی کودک را عقب می‌اندازد؟ باورهای رایج درباره‌ی کودکان دوزبانه
بسیاری از والدین می‌خواهند فرزندشان زودتر انگلیسی را شروع کند، اما نگران‌اند: «اگر هم‌زمان دو زبان یاد بگیرد، گیج نمی‌شود؟ فارسی‌اش ضعیف نمی‌شود؟ دیرتر حرف نمی‌زند؟» این نگرانی‌ها طبیعی‌اند، اما پژوهش‌های چند دهه‌ی اخیر درباره‌ی کودکان دوزبانه تصویر آرام‌بخش‌تری ارائه می‌دهند.
باور ۱: «دو زبان کودک را گیج می‌کند»
بیشتر جمعیت دنیا دو یا چند زبانه‌اند و کودکان در خانواده‌ها و جامعه‌های چندزبانه زبان‌ها را بدون مشکل جدی از هم تشخیص می‌دهند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که حتی کودکان خیلی کوچک هم یاد می‌گیرند با هر فرد یا در هر موقعیت از کدام زبان استفاده کنند.
باور ۲: «زبان دوم باعث تأخیر در حرف زدن می‌شود»
پژوهش‌ها نشان نمی‌دهند که دوزبانگی به‌خودی‌خود باعث تأخیر گفتاری شود. کودکان دوزبانه معمولاً اولین کلمه‌ها و جمله‌هایشان را در همان بازه‌ی سنی کودکان یک‌زبانه می‌گویند.
یک نکته‌ی واقعی: ممکن است کودک دوزبانه در هر زبان جداگانه کمی واژگان کمتری از هم‌سن یک‌زبانه داشته باشد، اما وقتی واژگان هر دو زبان را با هم حساب کنیم، معمولاً عقب نیست. این فاصله هم با گذشت زمان کمتر می‌شود.
اگر کودکی در حرف زدن تأخیر جدی دارد، این موضوع باید با متخصص گفتاردرمانی بررسی شود؛ کنار گذاشتن زبان دوم راه‌حل خودکار آن نیست.
باور ۳: «مخلوط کردن دو زبان یعنی کودک هیچ‌کدام را درست بلد نیست»
جمله‌هایی مثل «مامان، من blue رو می‌خوام» کاملاً طبیعی‌اند. در زبان‌شناسی به این کار رمزگردانی (code-switching) می‌گویند و بزرگسالان دوزبانه هم مدام انجامش می‌دهند. این نشانه‌ی گیجی نیست؛ کودک از همه‌ی منابع زبانی‌اش استفاده می‌کند. با بزرگ‌تر شدن، کنترلش بر جدا کردن زبان‌ها بیشتر می‌شود.
باور ۴: «اول باید فارسی را کامل یاد بگیرد، بعد انگلیسی»
هیچ «ظرفیت محدودی» در مغز کودک نیست که با یک زبان پر شود. یادگیری زبان دوم جای زبان اول را نمی‌گیرد، به شرطی که زبان اول هم در خانه و جامعه پشتیبانی شود. برای کودکی که در ایران بزرگ می‌شود و فارسی زبان خانه، مدرسه و جامعه‌اش است، خطر ضعیف شدن فارسی به خاطر چند ساعت انگلیسی در هفته بسیار کم است.
باور ۵: «فقط والدینی که انگلیسی‌شان عالی است می‌توانند کمک کنند»
لازم نیست والدین انگلیسی کامل صحبت کنند. بهتر است برای تلفظ از منبع‌های صوتی درست مثل آهنگ، کتاب صوتی و کارتون استفاده کنید و نقش شما همراهی، تشویق و ساختن روال باشد. ایده‌ها را در آموزش زبان به کودک در خانه آورده‌ایم.
مزیت‌های دوزبانگی
دسترسی به یک زبان بین‌المللی، ارتباط با فرهنگ‌های دیگر، و فرصت‌های تحصیلی و شغلی بیشتر در آینده، مزیت‌های روشن یادگیری زبان دوم‌اند. درباره‌ی مزیت‌های شناختی دوزبانگی، مثل کنترل توجه، پژوهش‌های زیادی انجام شده، اما نتیجه‌هایشان یکدست نیست و بین پژوهشگران بحث وجود دارد. پس بهتر است انگیزه‌ی اصلی، ارزش خود زبان باشد.
چطور هر دو زبان را تقویت کنیم؟
- فارسی را هم جدی بگیرید: کتاب‌خوانی فارسی، قصه گفتن و گفت‌وگو را ادامه بدهید.
- انگلیسی را لذت‌بخش نگه دارید: آهنگ‌ها، کارتون‌ها و بازی.
- ثبات داشته باشید: زمان کوتاه اما منظم برای انگلیسی، مثلاً هر روز بعد از ناهار.
- مخلوط کردن را سرزنش نکنید: فقط شکل درست را در جواب تکرار کنید.
- کلاس مناسب سن: وقتی کودک آماده‌ی یادگیری منظم شد، کلاس بازی‌محور با گروه سنی خودش. کلاس‌های زبان کودکان چیتاک را ببینید.
جمع‌بندی
شواهد پژوهشی نشان نمی‌دهد که یادگیری انگلیسی در کودکی، به‌خودی‌خود به فارسی کودک آسیب بزند یا او را گیج کند. مخلوط کردن دو زبان طبیعی و موقتی است. مهم‌ترین نکته، لذت‌بخش و پیوسته نگه داشتن یادگیری هر دو زبان است.
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باش!
ثبت نظر
برای ثبت نظر وارد شو.